Wanneer heeft u een financieel adviseur nodig en wat doet die voor u?

Een zzp'er uit Amersfoort stuurde mij vorig jaar een spreadsheet met drie tabbladen en één vraag. Klopt dit? De reserve voor de belasting stond er netjes in, de pensioenpot ook, maar de twee concurreerden om hetzelfde geld en dat had hij nooit gezien. Daar is een financieel adviseur zijn geld waard. Hij weet niets wat u niet kunt opzoeken. Hij weegt de onderdelen tegen elkaar af, en dat lukt u zelf zelden objectief.

Wat een financieel adviseur doet

Een financieel adviseur vertaalt uw situatie naar keuzes met een bedrag erachter. Hij begint met een inventarisatie van inkomen, vaste lasten, schulden en wensen. Daarna rekent hij door wat een besluit u over tien of twintig jaar oplevert of kost, bijvoorbeeld een hypotheek met aflossing of juist zonder.

Het werk verschilt per specialisme. Hypotheekadviseurs kijken naar maandlasten, rente en rentevaste periode. Pensioen- en verzekeringsadviseurs berekenen hoe groot uw gat is bij arbeidsongeschiktheid of overlijden. Vermogensadviseurs richten zich op beleggen en sparen. Bij ondernemers komt daar de eigen bv bij, met de vraag hoeveel salaris, dividend en pensioenopbouw samen verstandig zijn.

Een adviseur beslist niet voor u.

U houdt de keuze, hij legt de gevolgen naast elkaar. In de praktijk blijkt dat vaak anders dan mensen verwachten, want velen denken dat ze een product krijgen aangeboden. Een goed advies begint juist bij het probleem en pas daarna bij een product.

Wanneer advies loont

Advies loont wanneer een beslissing groot of moeilijk terug te draaien is. Een hypotheek is het duidelijkste voorbeeld. Een stel in Utrecht koopt een eerste woning en kiest een rentevaste periode. Een verschil van een half procentpunt in rente werkt door over honderden maandbetalingen, en een verkeerde keuze bij een tijdelijk contract of een aankomende gezinsuitbreiding kan jaren knellen. Bekijk meer artikelen over Financieel advies.

Ook een verandering in uw leven is een goed moment. Een scheiding of de overstap van loondienst naar zelfstandig ondernemerschap verschuift uw cijfers in één keer. Een zzp'er die belastingreserves aanlegt, wil weten hoeveel hij per factuur apart moet zetten en wat er overblijft voor pensioen. Een mkb-eigenaar die zijn pensioen via de bv wil regelen, krijgt te maken met fiscale regels die per situatie anders uitpakken.

Bij kleine vragen is advies minder zinvol. Wilt u weten of 50 euro per maand naar een spaarrekening of een indexfonds moet, dan vindt u bij het Nibud en bij uw eigen berekening vaak genoeg houvast. De kosten van advies staan dan niet in verhouding tot wat u kunt winnen.

Het komt neer op één vraag. Wat kost een verkeerde keuze mij, en is dat meer dan de rekening van de adviseur? Bij een hypotheek van enkele tonnen of een pensioen dat dertig jaar loopt, is het antwoord meestal ja.

Onafhankelijk of gebonden

Een gebonden adviseur adviseert over producten van een beperkt aantal aanbieders, een onafhankelijke adviseur kijkt over de hele markt. Een bank met eigen kantoor of een verzekeraar met eigen verkopers valt meestal in de eerste categorie. Dat hoeft niet slecht te zijn, want de producten kunnen prima zijn, maar uw vergelijkingsruimte is kleiner.

Een financieel adviseur onafhankelijk van aanbieders kan in principe uit alle producten kiezen en wordt door niemand gestuurd bij de keuze. Let wel op het woord zelf. Sommige kantoren noemen zich onafhankelijk terwijl hun aanbod in de praktijk uit een handvol partijen bestaat. Vraag daarom hoeveel aanbieders ze vergelijken en of ze dat per advies kunnen laten zien.

Onafhankelijkheid zegt ook iets over de betaling. Wie voor advies rechtstreeks aan u factureert, heeft geen belang bij een bepaald product. Wie provisie krijgt van de aanbieder, heeft dat belang soms wel, en daarom heeft de wetgever voor veel complexe producten het provisieverbod ingevoerd. Meer over de regels vindt u bij de AFM.

Wat advies kost

Een adviseur wordt op drie manieren betaald: per uur, voor een vaste prijs per adviestraject of via provisie op een product. Bij hypotheken, beleggingen en arbeidsongeschiktheidsverzekeringen mag een adviseur geen provisie van de aanbieder ontvangen, dus betaalt u hem zelf. Bij eenvoudiger producten, zoals een schadeverzekering, bestaat provisie nog wel.

Een rekenvoorbeeld met een aanname. Stel dat een adviseur 150 euro per uur rekent en zes uur kwijt is aan uw inventarisatie, de berekeningen en het adviesrapport. Dan is de rekening 900 euro. Uurtarieven verschillen sterk per kantoor en specialisme, dus zie dit als rekensom en niet als prijslijst. Heeft hij dankzij het advies een hypotheek gevonden die u over de looptijd duizenden euro's aan rente scheelt, dan is het verschil snel gemaakt. Bevestigt hij alleen wat u al deed, dan heeft u 900 euro betaald voor gerustheid.

Vraag altijd vooraf om een schriftelijke prijsopgave, ook bij een vaste prijs. Vraag wat eronder valt, bijvoorbeeld of een jaarlijkse herziening is inbegrepen, en wat er gebeurt als het advies langer duurt. Wil een adviseur daar niet duidelijk over zijn, dan is dat een eerste signaal.

Zo kiest u een goede adviseur

Een goede adviseur staat in het AFM-register, begint met vragen en eindigt met een onderbouwd rapport. Het eerste controleert u in een minuut. Adviseren over hypotheken, verzekeringen en beleggingen mag alleen met een vergunning van de AFM, en het register toont of die er is. Staat de naam er niet, dan hoeft u niet verder te kijken.

Het tweede ziet u in het eerste gesprek. Een controller bij een middelgroot bedrijf zou zeggen dat u een goede adviseur herkent aan de volgorde: eerst de cijfers, daarna de oplossing. Verkoopt iemand u binnen tien minuten een product zonder uw inkomen, schulden en plannen te kennen, dan loopt het verkeerd om.

Het derde zit in de uitvoering. Een goed adviesrapport legt uit waarom een keuze past, welke alternatieven zijn bekeken en wat de risico's zijn. U moet kunnen nalezen waarom 'optie B' het werd. Staat er alleen een productnaam met een premie, dan weet u over een jaar niet meer waarom u dit koos.

Let daarnaast op hoe de adviseur omgaat met tegenvallers. Een eerlijke adviseur zegt dat u beter kunt wachten met beleggen zolang uw buffer niet op orde is, ook al levert hem dat voorlopig niets op. Dat gedrag zegt meer dan elke website.

Vragen voor het eerste gesprek

Stel vragen die de belangen van de adviseur zichtbaar maken. Schrijf ze op en neem ze mee, zodat het verhaal u in het gesprek niet meevoert. Denk aan deze vragen.

• Hoe wordt u betaald, en kan ik de totale kosten vooraf op papier krijgen?
• Over hoeveel aanbieders adviseert u, en kunt u de vergelijking laten zien?
• Wat doet u als mijn situatie over twee jaar verandert, en wat kost dat?
• Kan ik een voorbeeld zien van een adviesrapport, met persoonsgegevens verwijderd?
• Wat is uw ervaring met klanten in mijn situatie, bijvoorbeeld ondernemers met een bv?

Let op de antwoorden en op de toon. Een adviseur die graag uitlegt, is waardevoller dan een die u overtuigt.

Veelgestelde vragen

Wat kost een financieel adviseur?

Dat hangt af van het type advies en van het uurtarief of de vaste prijs per traject. Bij hypotheken, beleggingen en arbeidsongeschiktheid betaalt u in principe zelf, omdat provisie van de aanbieder daar niet is toegestaan. Vraag altijd een schriftelijke opgave voordat u begint.

Hoe herken ik een goede adviseur?

Een goede adviseur heeft een AFM-vergunning, stelt eerst vragen over uw situatie en legt zijn advies schriftelijk uit, inclusief de alternatieven die hij heeft afgewezen. Hij is helder over zijn kosten en zegt ook wanneer advies voor u niet nodig is. Voelt u druk om snel te tekenen, dan is dat een reden om af te haken.

Wat is het verschil met een tussenpersoon?

Een tussenpersoon bemiddelt tussen u en een aanbieder en wordt vaak door die aanbieder betaald. Een adviseur analyseert uw situatie en geeft een persoonlijk advies waarvoor u hem rechtstreeks betaalt. In de praktijk lopen die rollen door elkaar, dus vraag bij het eerste gesprek hoe de adviseur wordt betaald en zoek zijn naam daarna op in het AFM-register.