Advies financieel nodig? Dit kunt u van onafhankelijk advies verwachten

Waarom zegt de ene adviseur dat het eerste gesprek gratis is, terwijl de andere vooraf een honorarium noemt? Die vraag krijg ik regelmatig van collega's en van lezers die advies financieel willen inwinnen en niet weten wie ze kunnen vertrouwen. Het antwoord zit in de manier waarop een adviseur wordt betaald. Dat bepaalt voor een deel wat u aan advies mag verwachten, dus daar begin ik.

Wat advies financieel inhoudt

Financieel advies begint met een overzicht van uw situatie, het product komt pas later. Een goede adviseur vraagt eerst naar inkomen, vaste lasten, schulden, spaargeld, pensioenopbouw en wat u over vijf, tien en twintig jaar wilt. Pas daarna komt de vraag welk product daarbij past, en soms is het antwoord dat u niets hoeft te kopen.

Een stel in Utrecht wil de hypotheek oversluiten omdat de rentevaste periode afloopt. De vraag lijkt klein, maar het antwoord hangt af van de vraag of een van beiden minder gaat werken, of er een kind komt en of er geld nodig is voor een verbouwing. Een adviseur die dat meeweegt, adviseert over de hele situatie, ook buiten de rentekeuze om.

Wie in Nederland adviseert over complexe producten zoals hypotheken en pensioenen, heeft een vergunning nodig van de AFM. In het register op de site van de AFM kunt u nagaan of uw adviseur die vergunning heeft. Dat kost u vijf minuten en het hoort vóór het eerste gesprek.

Onafhankelijk advies en provisie

Onafhankelijk betekent dat de adviseur niet verdient aan het product dat u uiteindelijk kiest. Bij hypotheken, pensioenen en levensverzekeringen is provisie voor advies al jaren verboden. De adviseur rekent u daarom een honorarium, per uur of als vast bedrag voor een traject.

Een rekenvoorbeeld met een aanname. Stel dat een adviseur 150 euro per uur rekent en zes uur nodig heeft voor analyse, vergelijking en uitleg. Dan betaalt u 900 euro. Dat bedrag is slechts een aanname, maar het laat zien waar u naar moet vragen. Vraag naar het totaalbedrag, want het uurtarief zegt weinig zonder het aantal uren. Bij andere producten, zoals schadeverzekeringen, kan provisie nog wel voorkomen. Vraag dus bij elk advies hoe de adviseur wordt betaald.

Het woord onafhankelijk zegt iets over de relatie met aanbieders. Een adviseur die financieel advies onafhankelijk van banken en verzekeraars geeft, vergelijkt breed en vertelt u vooraf wat dat kost. Een adviseur die aan één bank is verbonden, kan prima advies geven, maar vergelijkt alleen binnen dat aanbod. Beide mogen bestaan, zolang u weet met wie u praat.

In de praktijk blijkt dat vaak anders dan men denkt. Mensen gaan ervan uit dat gratis advies ook neutraal advies is, terwijl de vergoeding dan op een andere plek vandaan komt. Een gratis gesprek is prima, mits u weet wie het uiteindelijk betaalt.

Checklist voor je adviesgesprek

Een gesprek wordt beter als u voorbereid bent. Neem uw eigen cijfers mee, zoals loonstroken, een overzicht van schulden en uw laatste pensioenoverzicht. Het Nibud biedt informatie over huishoudbudgetten waarmee u uw uitgaven kunt toetsen voordat u gaat zitten.

Stel daarna deze vragen en laat de antwoorden vastleggen.

• Staat u ingeschreven in het register van de AFM, met een vergunning voor dit onderwerp?
• Hoe wordt u betaald, en wat is het totaalbedrag voor dit traject?
• Met welke aanbieders vergelijkt u, en waarom juist deze?
• Wat zijn de nadelen en risico's van het advies dat u mij geeft?
• Krijg ik het advies op papier, met de onderbouwing erbij?
• Wat gebeurt er als mijn situatie over twee jaar verandert, en wat kost een vervolggesprek?

Let ook op hoe de adviseur zich gedraagt. Een adviseur die u onder tijdsdruk zet, of die een product noemt voordat hij uw situatie kent, wijst u daarmee zelf de uitgang. Een goed advies kan een nacht wachten.

Advies voor hypotheek, pensioen en vermogen

Bekijk meer artikelen over Financieel advies.

Bij een hypotheek gaat het advies over de maandlast die u ook in een slechter jaar kunt dragen. Kijk daarom naar wat u wilt overhouden, want het bedrag dat een bank u wil lenen zegt daar weinig over. Een adviseur rekent daarvoor scenario's door, bijvoorbeeld wat er gebeurt als een van u twee een jaar lang minder verdient.

Bij pensioen ligt de nadruk op het gat tussen wat u opbouwt en wat u nodig hebt. Een zzp'er heeft vaak geen werkgeversregeling en moet zelf bepalen hoeveel hij opzij zet voor later en voor arbeidsongeschiktheid. Een controller bij een middelgroot bedrijf heeft juist een pensioenregeling, maar kan met een bonus of aandelenregeling een heel andere vermogensvraag hebben. Het advies verschilt dus per persoon, ook als de producten hetzelfde heten.

Bij vermogen draait het om de volgorde. Eerst een buffer voor onverwachte kosten, dan aflossing van duur krediet, en pas daarna beleggen. Een adviseur die direct over beleggen begint zonder naar uw buffer te vragen, slaat een stap over.

Wat kunt u vandaag doen? Zoek twee adviseurs in het AFM-register, vraag beiden schriftelijk naar de werkwijze en het totaalbedrag, en leg de antwoorden naast elkaar. Het verschil in openheid zegt vaak al genoeg om te kiezen.